14.1.09

Sarko ho ho!

En léger suu blòg de la Sòfia ua pòsta parlant deu president de la republica francesa, que pensoi tot d'un còp a quauqu'arré qui'm pareixèva péger que no pas çò qui vienèvi de véder.
Quauqu'arré d'indescriptible.
Pas nada promessa no tienguda, no no.
Atau no'vs harèi pas nada descripcion de çò qui'm pareix estar un cap-d'òbra de la cançon francesa.

Daunas e Mèstes, aquiu qu'avetz la cançon de sostien ta la campanha presidenciau de N.S. :

SARKO HO HO!



Sarko Ho Hooo
Sarko à l'Elysée Ho
Sarko Ho Hooo
Dansent les drapeaux
Sarko Ho Hooo
Notre président nouveau
Sarko Ho Hooo
Go Go Sego KO !
Sarko Ho Hooo
Il gagnera haut la main hoooo
Sarko Ho Hooo
Y aura jamais photo !
Sarko Ho Hooo
Des lendemains toujours plus beaux !
Sarko Ho Hooo
C'est tout ce qu'il nous faut.

C'est de l'énergie Sarkozy
C'est l'amour de notre pays
Relever tous les grands défis
Ca va nous changer la vie

La France de demain nous le dit
Il est un nom qui donne envie
Qui ranime l'espoir et l'esprit
Nicolas Sarkozyyyyyyyyy

Sarko Ho Hooo
Sarko à l'Elysée Ho
Sarko Ho Hooo
Dansent les drapeaux
Sarko Ho Hooo
Notre président nouveau
Sarko Ho Hooo
Go Go Sego KO !

C'est le choix de toute une vie.
Des idées dont on a envie.
Pour ressusciter la patrie.
Les deux drapeaux d'un pays.

La France de demain nous le crie
Un seul homme pour notre pays
Le seul vote enfin qui suffit
Nicolas Sarkozyyyyyyyyyyyyyyyy

Sarko Ho Hooo
Sarko à l'Elysée Ho
Sarko Ho Hooo
Dansent les drapeaux
Sarko Ho Hooo
Notre président nouveau
Sarko Ho Hooo
Go Go Sego KO !

Sarko Ho Hooo
Sarko Ho Hooo
Tout le monde !
Sarko Ho Hooo
C'est tout ce qu'il nous faut !
Sarko Ho Hooo
Sarko Ho Hooo
Sarko Ho Hooo
Notre président nouveau !
Sarko Ho Hooo
Go Go Sego KO ! Ouais !

(E qu'arrefusi d'at arrevirar en Gascon!)

Si lo ridicule aucidèva...

3.1.09

Tèxte Ancian en lengua gascona

Bon, oei, que'vs voi ensenhar un tèxte vielh en lengua de noste. Aqueste document qu'ei estrèit deu líber "Cartulaires de la Vallée d'Ossau" (qui n'èi pas, ça-que-la).
Qu'ei hèra interessant, e que pòt dar ua ideia sus çò qu'èra lo Biarnés de dautescòps, e quina grafia èra emplegada. En particulari, los "x", emplegats enta transcríver lo son [ʃ], e comun a totas las lenguas deus Pirenèus!

Lavetz, aqueth document qu'estó escrivut lo 13 de Julhet 1435, en la vila de Monenh:

<< Informada, lo 31 d'Octobre 1432, d'un clam deus poblants de Juranson, la Cort deu Senescau de Biarn confirma aus Aussalés lo lor dret de carnau suu bestiar qui broquejan, xentz la lor autorisacion, suu Pont-Long e lo Camp Batalhèr, après ua longa procedura qui aborda los principaus problèmas qui pertòcan aus drets de proprietat e d'usadge deus terrenhs de percors.*

oooCarte obtengude en favor deus Ossales contre los procuradors generaus deu ssenhor e los de Juranssoo suus ung carnau, aixi que dejuus s'en (seg):
oooIn nomine Domini, amen. Conegude cause sie a totz que sober lo pleyt et debat qui ere perdabant lo noble baron Johan de Bearn, senhor de Miucentz, senescal de Bearn, et sa honorable cort, enter Guilhem de Poey, de Juransoo, per si et en nom et cum a garde et procurador de las gentz et universitat deudiit loc de Juransoo, disent e pausant advers et contre la jurada et procuradors de las gentz de la terre e bal d'Ossau, que ere bertat que, enter lo Gave bearnes et la coste et aroque de Mirepexs et lo casteg de Pau, a ung camp e terredor qui es deu desmiu et a aperthiensses deudiit loc de Juransoo.
oooEn loquoau camp e terredor losdiitz de Juranssoo en attente, padoensse, talh, dalh, jasilhe et autres servitutz ab lor medixs et ab totz lors bestiars et de totz peus et en totz temps et hores qui los platz ni endebiey.
oooEt en aqueg losdiitz de Juranson deben et an usat et acostumat retirar et acuyalar los besthiars de quenhe sorta et condition que sien.
oooEt de queg en fore an, poden, deben et an usat et acostumat aver attente et padoence en tot l'erm et terredor aperat lo Pont Lonc, de dent et d'arros am lorsdiitz bestiars en totz temps et hores qui los platz. Et asso de ung, de dus, de tres, de detz, de XX, de XXX, de XL, de L, de LX, de cent ans, et de tant de temps que abonde a degude prescripition et no es memorie deu contrari.
oooContre loquoal dret, pocetion, attente et padoence, et en prejudici dequegs et deusdiitz de Juransoo, ben pot aver IXau ans o entorn que losdiitz d'Ossau carnalan o fen carnarlar e lhebar a lordiitz de Juranson et de lor grey et aramat de boeus, bacas e pegulhe, ung boeu qui ere propri de Arnaut de Puyau, besii deudiit loc de Juranson.
Et aqueg s'en menan entau loc de Lescar et ont a lor plago. Per loquoal boeu, prumer que lo podossen aver ni crubar de lors maas, losdiitz de Juranson se agon a obligar en forte carte sosmalheban per retornar ausdiitz de Ossau totes hores e betz qui requeritz ne foren, jassie ad aquero losdiitz de Juransoo no sien thiencutz per degun dret ni rason.
oooEt per so domanda lodiit Guilhem, en nom que desuus, per vos, Mossenhor lo Senescal e bostre honorable cort, et pert vostre sentencie difinitive ordenar, conexer et declarar losdiitz de Juranson esser saubadors, defenedors et emparadors en lor suusdiitz dret, usance et aixi los y saubetz, defenatz et emparetz, et losdiitz carte, oblic et totz autres actes contre losdiitz de Juranson feytz esser anulladors, revocadors, cassadors et irritadors, et au prumer et degut stament tornadors; et aixi los revoquetz, cassetz, irritetz et au prumer et degut stament tornetz et mandetz tornar, disent far se deu.
oooEt aixi ac domande ordenat et los despentz, et a la present domande esser respost per part adverse net o coffes; et de las causes denegades, si degune ni a, esser admes a probar, no restrenhen se a superflue proance, sino tant solement que lo abastara asson propaus obthenir; et, las causes confessades, justicie administrar, protestan de corregir, ajustar.
oooFo ordenat que partide responos a ladiite domande a diluus prosmar. >>

*Qu'èi arrevirat aqueth passadge permor qu'èra en francés

Pas nat dobte, medix si ei vielh de mes de 573 ans, b'ei plan Gascon!!

Bravo si avetz avut lo coradge de léger tot, e bona serada a totz, euh, tots! :)

24.12.08

Bonas Hèstas



E-ò, l'anada 2008 que s'acaba.
Cap de temps entad acostumà's, qui ja passam en 2009.

Enta arresumir la mia anada 2008, que la considèri com las autes. A part que la mair s'ei guarit deu maixant mau, e deu men passadge en 1ra cientifica dab nòtas un chic justes, arré d'exepcionau, bonas e malas hèitas...
Après ua anada escolària en 2a un pòc cluca, l'anada 08/09 que s'anóncia mes bona.
En tot cap, que sèi en quina direccion mià'm...!

No sèi pas a vòste, mes jo, que m'ei passada hèra viste, l'anada 2008. Que cau ja hà's bonas arresolucions ta l'an seguent.
Ta jo qu'ei viste hèit: tribalhar mes (ta guadanhar mes?) en francés (tau "bac" en junh) e en matematicas, e tabé en Gascon, mès aquesta darrèra matéria, no la poix pas estudiar en licèu (visca l'escòla de la Republica), dongas, qu'ei tau men plaser personau (e tabé ta sajar de la har subervíver, medix si pòt paréixer un drin tard).
Ah! Tabé, que desbrembavi: postar mes sovent suu men blòg (mès la mia inspiracion qu'ei tan praube que serà mission impossible).

Adara que sòi en vacanças e que n'aprohèiti plan!
Doman, Nadau e disnar en çò deus pairs-bons. Entau cap d'An, los autes pairs-bons que viénen minjar a noste.
Enter temps, eh bé, no foti pas arré. Quin programa deus bons, héhé!

Bon, en tot cap, que'v sohèti Bonas Hèstas, e bona hartèra! (No horçatz pas tròp suu Jurançon, hé!)

Adixatz a tots!

5.12.08

Messadge xentz interès.



Jamés,
Hòra de la montanha,
Montanhòu,
No montanholejarà.

Huhuhu.

30.11.08

Istòria de pòrc


Pendolí que pendoliava
Oelh arroi que'u guardava
Pendolí que cajó
Oelh arroi que l'avó

Aquiu qu'avetz ua condineta entaths mainats que's condava a noste.
Si-be, eths pòrcs negres de Bigòrra qu'an eths oelhs arrois.
Mes seriosament, no vèi pas tròp quin esplicar aquerò....

Bon ja qui parlam de pòrcs, tan vau anar dinc ath honds; dongas quauques esprecions deth mié país pertocant aths pòrcs (deth sué nom latin
Sus scrofa domesticus) era arrè-mair-bona que disè aths sués mainats (qui èran ena medeixa crampa), qüand se pelejàvan:
Diu vivant! Ua porcau ta cada pòrc!

Tabé n'èra pas riale de tratar quauqu'arrís de "vielh pòrc" qüand, per exemple, era persona concernada e's hè servir (a minjar, per ex.) sense aver fotut arré, e, segur, sense arregraciar.

Un aute mot que m'agrada tabé, medeix si no l'èi pas jamés audit. Aqueste qu'ei "poèrco" (['pwɛrku])
.
Aqueste mot, emprontat ath castelhan, qu'ei un sinonime de porcàs o pipaut.

Vam, qu'ei tot per oé.

24.11.08

Alegria temporària


No v'avèvi pas dit: que i a un arriu suu terrenh familhau. Enfin, un arriu... un arriulet.
Mes aqueste arriulet qu'ei sec quasi tota l'anada.
Mes precisament, que podem véder aiga sonque dus o tres còps per an, a la desnevada o en cas de hòrta ploja.
Lavetz, a noste, qüand avem l'escandença de la poder véder, eh bé, que hèm la hèsta, nosati.
E justament, aqueste arriulet qui's nomenta "Era Glèra" (=eth glerèr), que'ns a amuixat la soa aiga, quauques dias-a.
No podoi pas préner fotos, lavetz, entad illustrar, aquiu qu'avetz un imadge de l'an passat.
No's ved pas sus la foto, mes oei que's pausan problemas d'erosion.
Avantz, segond la mair-bona, que's podèva passar xentz problèma d'ua arriba a l'aute. Ara, gràcias a las nostes amigas las vacas - qui's son passejada un drin tròp loenh deu lor camp - e a la hòrça destructora de l'aiga (qui pertant no briula pas hèra), que i a ua arralha de tres mètres enter lo lhèit de l'agau e l'arriba.
Lavetz, qué har? Qu'èi plantat un sarròt d'arbos sus l'arriba, mes aqueths no créixen pas pro viste.
Dongas pensi que vòi plantar uns bèths herèixos suu lhèit de l'agau, contra la paret de tèrra, ta minimisar l'erosion aiguèra e deu vent.
En esperar que poixca foncionar...


Eh! Ua beròia notícia!
Lo (suberbèth) drapèu gascon tan esperat qu'ei per fin arribat!!!!
Un HÈRA BÈTH MERCÉS tau Bin', xentz qui aqueste drapèu no seré probablament pas jamés materialisat!
Enta mes informacion, contactar Bin'.

Hètz beròi!

3.11.08

La "justícia" que condamna l'associacion Kokopelli

VARIETATS DE MILHÒCS (FOTO DE LA WIKIPEDIA)
Qu'ei hèit: l'associacion KOKOPELLI que deu pagar 12 000 € tau granatèr "Baumaux" (800 000€ de beneficis cada an) e 23 000 € ta l'Estat e la federacions deus industriaus de las semenças (FNPSPF).
Perqué? Aquesta associacion que vend varietats ancianas de plantas alimentàrias (per exemple milhòc (com sus la foto), blat, tomatas, pébers eca...) taus amators suu lor siti oèb.
Quiò, que sèi, qu'ei hastiau. Quin gausar véner varietats ancianas?
Quin gausar deféner la biodiversitat contra la monocultura?

Vam, deixem de peguejar.
Maugrat totas las promessas deu govèrn francés despuix mes de 30 ans ta tot çò qui tòca a l'environament (e tabé las promessas deu "Grennelle de l'environnement"; pareix que los OGM son proïbits en França xD), encoèra un còp que's ved de que i a ua volontat politica contra totas las accions qui poderén méter en perilh los ahars deus grands industriaus.

Tad acabar, un petit mapa de l'arreparticion de la cotura deus OGM en França en 2007 (tirada deu siti http://philcarto.free.fr/):



Eh mèrda, lo país noste qu'ei lo mes tocat.
Ua pensada taus qui an lo coradje d'anar dalhar camps de milhòc OGM, cara descoberta, e qui son oei en preson.

Hètz beròi ;)